Tradycje szkolnictwa artystycznego w Nałęczowie sięgają początków XX w. W 1903 r. dzięki wysiłkom doktorów R. Chełchowskiego i B. Malewskiego założono Szkołę Instruktorów Koszykarskich a w 1905 r. Szkołę Instruktorów Zabawkarskich im. J. Blocha. Obie szkoły powstały pod patronatem Sekcji Przemysłu i Handlu Ludowego, od 1907 r. Towarzystwa Popierania Przemysłu Ludowego, którego prezesem był doktor Karol Benni, lekarz, działacz społeczny i miłośnik Nałęczowa. Środki na utrzymanie czerpano z różnych źródeł; funduszów TPPL, spadku po J. Blochu i darowizn jego spadkobierców, darowizny K. Poniatowskiego, który ofiarował szkole 1 morgę gruntów w "Wąwozach".

W 1911 r. szkoły otrzymały nowy gmach, zaprojektowany specjalnie dla nich przez Jana Koszyc-Witkiewicza, położony w "Wąwozach" a zbudowany z funduszy TPPL i licznych darowizn. Od tego momentu szkoły występują również pod nazwą Szkoły Rzemiosł Artystycznych. Od 1911 roku istnieje nowa szkoła - Szkoła Przemysłu Drzewnego. W 1912 r. uruchomiono też Szkołę Rzeźby w Drewnie pod kierunkiem Jana Żylskiego, absolwenta Szkoły Przemysłu Drzewnego w Zakopanem i wydziału rzeźby ASP w Petersburgu. Rozszerzono też znacznie program nauczania wprowadzając przedmioty artystyczne; rysunek z natury, rysunek geometryczny, wykłady teoretyczne. Zajęcia te prowadzili J. Żylski i profesor T. Brayer, późniejszy wykładowca ASP w Warszawie.

Szkoła od początku była ceniona, świadczą o tym nagrody otrzymane na wystawach w Łowiczu i Warszawie. W 1914 r. na wystawie w Petersburgu szkoła odniosła duży sukces. Prace uczniów Szkoły Instruktorów Rzeźby w Drewnie otrzymały dyplom uznania a J. Żylski za kierowanie szkołą i prace własne otrzymał złoty medal. Część eksponatów zakupiło do swoich zbiorów Muzeum Wszechrosyjskie.

Działalność szkoły przerwała w 1914 r. I wojna światowa. Próby wznowienia działalności podejmowane w latach 1915-17 przez J. Żylskiego który chciał stworzyć wówczas Szkołę Przemysłu Ludowego nie dały większych rezultatów, tak samo jak podjęte próby uruchomienia szkoły w dawnym budynku. Szkoła rychło upadła, a budynek został przejęty w 1929 r. przez nowych właścicieli. W tej sytuacji, kontynuatorem tradycji szkoły stała się otworzona w 1917 r. przez J. Żylskiego, prywatna Szkoła Rzeźby w Drewnie. Posiadała ona również działy stolarski i zabawkarski. Od 1920 r. siedzibą szkoły stała się willa "Jasna" przy ulicy Głowackiego. Pomimo pewnych problemów, jak w 1920 r., gdy większość uczniów zgłosiła się do wojska by bronić niepodległości ojczyzny przed Rosją Sowiecką, szkoła Żylskiego istniała do 1939 r. Prace uczniów były w tym okresie wystawiane na wystawach w Nowym Jorku i Londynie. W 1929 r. szkoła wzięła udział w Targach Poznańskich. W pracowni Żylskiego powstał także ołtarz nałęczowskiej kaplicy św. Karola.

Po przerwaniu działalności w 1939 r. J. Żylski w 1942 r. za zgodą okupanta uruchamia Szkołę Przemysłu Drzewnego. Jej działalność pozwoliła uchronić wielu nauczycieli i uczniów przed wywiezieniem na roboty do Niemiec. W nowej rzeczywistości , po 1945 r. J. Żylski nie mógł już prowadzić swojej szkoły oraz pracowni i musiał podjąć pracę w szkołach średnich Nałęczowa.

W 1947 r. dzięki staraniom Mieczysława Pazury, działacza ludowego i J. Żylskiego uzyskano zgodę Ministra Kultury i Sztuki na utworzenie w Nałęczowie Prywatnego Wiciowego Liceum Technik Plastycznych. Właścicielem i organem prowadzącym szkołę był Związek Młodzież Wiejskiej "Wici". 8 lutego 1948 r. rozpoczęto zajęcia w szkole kursem przygotowawczym. Szkoła mieściła się w willi "Jasna" należącej do J. Żylskiego, internat w willi "Gwizdanówka". Pierwszym dyrektorem szkoły został Janusz Świeży. Pierwszy normalny już rok szkolny rozpoczął się we wrześniu 1948 r., nowym dyrektorem szkoły został wówczas Michał Pudełko. Początki były skromne - 13 uczniów i 1 stały nauczyciel na pełnym etacie. Warunki nauczania i bytowe były bardzo skromne, pierwsze pomoce naukowe zostały zakupione dopiero w 1949 r.

Po likwidacji ZMW "Wici" w 1948 r. szkoła pozostała bez właściciela, znajdując się w trudnej sytuacji finansowej. Funkcjonowała dzięki dotacjom Towarzystwa Uniwersytetów Ludowych oraz państwa.

Pomimo trudności szkoła rozwijała się, w 1949 r. doszła nowa 1 klasa licząca 35 uczniów i wydzierżawiono na internat willę "Lucyna".

Z dniem 1.I.1950 r. szkoła została upaństwowiona i występowała odtąd jako Państwowe Liceum Technik Plastycznych. Podjęto wówczas próbę pozyskania na siedzibę szkoły Pałacu Małachowskich. Od 1950 r. nową siedzibą szkoły stała się willa "Raj" a warsztaty przeniesiono do willi "Zacisze". W 1951 r. szkoła otrzymała willę "Zosia" na internat męski a "Lucyna" stała się wówczas internatem żeńskim. W 1955 r. otrzymała willę "Marianówka".

Dyrektorem szkoły po 1950 r. pozostawał dalej M. Pudełko. Specjalnościami szkoły były od początku meblarstwo i snycerstwo, ale w 1954 r. w miejsce snycerstwa wprowadzono plecionkę i uruchomiono zabawkarstwo.

W 1958 r. szkoła przetrwała też szczęśliwie chwile niepewności w związku z padającymi propozycjami aby szkołę zlikwidować lub przenieść do Kazimierza. Już za kadencji nowego dyrektora, Jana Marka pełniącego tą funkcję od 1960 r. nastąpił dalszy rozwój szkoły. W okresie do 1966 r. dyrektor Jan Marek pilotuje budowę nowej siedziby szkoły przy al. Lipowej. Gmach ten jest jedną z pierwszych inwestycji szkolnictwa artystycznego w kraju. Wraz z art. plastykiem Jerzym Kursą, w kontakcie z projektantami części architektonicznej tworzą program funkcjonalno-plastycznego urządzenia obiektu i otoczenia. Ten nowy budynek (wzniesiony na miejscu willi "Zacisze") oddano do użytku w 1966 r. w ramach akcji władz PRL "1000 szkół na 1000-lecie państwa polskiego". W 1967 r. po reorganizacji szkół artystycznych nazwę szkoły zmieniono na Państwowe Liceum Sztuk Plastycznych.

Zwiększone możliwości zaowocowały nawiązaniem kontaktów i stałej współpracy z różnymi instytucjami. Była to w dużej mierze zasługa dyrektor Marii Przechodzkiej, osoby związanej ze szkołą przez wiele lat i szczerze jej oddanej. Partnerami szkoły stały się m.in.: Instytut Wzornictwa Przemysłowego, Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Przemysłu Zabawkarskiego, CPLiA, liczne spółdzielnie i zakłady zabawkarskie szczególnie Spółdzielnia "Miś" w Siedlcach. Zakładem patronackim szkoły została w 1976 r. Spółdzielnia Pracy Rękodzieła Ludowego i Artystycznego "Artystyczny Przemysł Drzewny" w Nałęczowie. Była ona również fundatorem sztandaru szkoły na jej 30-lecie.

Od 1986 r. nawiązano współpracę z Lubelskim Przedsiębiorstwem Przemysłu Drzewnego - kolejnym zakładem patronackim.

Szkoła od początku swojego istnienia starała się zaprezentować swój dorobek. Urządzano wystawy prac uczniów (zwłaszcza) w zakresie zabawkarstwa i meblarstwa. Początkowo w Nałęczowie i Lublinie. Z czasem w Warszawie, Krakowie, Białymstoku, Wrocławiu, Opolu oraz na Międzynarodowych Targach Poznańskich. Prezentowane prace wzbudzają zainteresowanie kręgów przemysłowych, jako projekty i prototypy produkowanych zabawek i mebli. Nałęczowskie Liceum Plastyczne zorganizowało także duże pokazy prac uczniów poza granicami kraju m.in.: w Lipsku, Bitterfeld, Debreczynie. Od 1976 r. istnieje w szkole "Mała Galeria", w której oprócz wystaw uczniów prezentowane są wystawy indywidualne zaproszonych artystów. Szczególnie lata dziewięćdziesiąte obfitowały w znakomite wystawy wybitnych polskich malarzy i grafików oraz absolwentów szkoły i nauczycieli. Pomysłodawcą i organizatorem tych wydarzeń artystycznych jest wicedyrektor szkoły, Piotr Kmieć, odpowiedzialny za sprawy artystyczne i zawodowe w Liceum. Od 1983 r. wyroby uczniów są prezentowane i sprzedawane na corocznych aukcjach organizowanych przez Komitet Rodzicielski. Są one zarówno formą ekspozycji prac uczniów jak też źródłem pewnych dochodów przeznaczonych na potrzeby placówki.

Szkoła za swoją działalność uhonorowana została licznymi odznaczeniami: w 1970 r. odznaką "Za zasługi dla Lubelszczyzny", w 1979 r. "Medalem Komisji Edukacji Narodowej", w 1987 r. odznaką "Zasłużony dla spółdzielczego przemysłu zabawkarskiego" a w 1989 r. odznaką "Zasłużony dla miasta Nałęczowa".

W 1979 r. szkole nadano imię Józefa Chełmońskiego.

Nieunikniony był też w minionych latach udział szkoły w rzeczywistości PRL. Z mniejszym lub większym efektem, w szkole działały PZPR, ZSL, SD, ZMP, ZMS. Uczniów szkoły włączano też do obchodów 1 Maja czy 7 listopada lub do masowych imprez z okazji XXX-lecia PRL czy 1000-lecia państwa polskiego. Tym niemniej, szkoła była inspiratorem różnych form aktywności młodzieży. Działał tu od początku Szkolny Klub Sportowy przez wiele lat pod opieką Andrzeja Brandta oraz Kółko Wiedzy o Sztuce do dziś prowadzone przez Annę Jelińską. Należy wspomnieć o długoletnich nauczycielach i pracownikach szkoły: Władysławie Butryn (nauczycielce języka polskiego), Helenie Chróściewicz (nauczycielce biologii i geografii), Krzysztofie Górniaku (nauczycielu rysunku i malarstwa oraz zabawkarstwa), Jerzym Kursie (nauczycielu liternictwa, rysunku, kompozycji), Stanisławie Strzyżyńskim (nauczycielu rzeźby), Helenie Wolskiej (sekretarce), Aleksandrze Adamskiej (szefowej kuchni), Władysławie Strzeleckim (woźnym) i wielu innych, których wykaz zamieszczamy w niniejszym katalogu. Prawdziwą "szkołą życia" dla uczniów były też szkolne wycieczki, plenery, rajdy i obozy harcerskie czy żeglarskie. W 1991 r. z inicjatywy dyrektora szkoły Stanisława Sołtysa powołano Fundację "Szkoła i Sztuka" wspierającą wszelkie poczynania Liceum. Również za Jego przyczyną oraz wydatnym wsparciu finansowym Ministerstwa Kultury i Sztuki, Narodowego i Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska oraz Samorządu Nałęczowa możliwa była (tak konieczna dla szkoły) przebudowa kotłowni z doprowadzeniem gazu do celów grzewczych szkoły i internatu.

Od 1991 r. trwają coroczne wymiany młodzieży z młodzieżą z Niemiec; ze szkołami z Vaterstetten i Wuppertalu. W 1995 r. uczniowie powołali do życia Samorząd Szkolny wybrany w demokratycznych wyborach. W ciągu 50 lat funkcjonowania szkoły jej mury opuściło 1838 absolwentów. Liceum Plastyczne obecnie liczy 248 uczniów i 48 nauczycieli. Poszukiwanie nowych form działalności w zmieniającej się rzeczywistości, zacieśnienie współpracy z różnymi instytucjami: Samorządem Nałęczowa (na czele z burmistrzem Wojciechem Wójcikiem), Przedsiębiorstwem Państwowym Uzdrowisko "Nałęczów" oraz "Nałęczowianką" (Spółką z o.o.) przyczyni się zapewne do dalszego rozwoju Państwowego Liceum Sztuk Plastycznych - szkoły na trwałe wpisanej w 95 letnią tradycję szkolnictwa artystycznego w Nałęczowie.